Uczestnicy transakcji

W procesie realizowania transakcji faktoringu uczestniczą następujące podmioty:

» faktorant - dostawca towarów lub usług, sprzedający wierzytelności,
» faktor – podmiot nabywający wierzytelność od faktoranta
» nabywca towarów bądź usług, zobowiązany wobec faktoranta (dłużnik).

Pomiędzy faktorantem i faktorem jest zawarta umowa faktoringowa, w której faktorant przenosi na faktora wierzytelności z tytułu sprzedaży kontrahentowi towarów bądź usług.
Wierzytelności będące przedmiotem transakcji faktoringowej powinny być bezsporne i niewymagalne. W przypadku problemów z terminowym inkasowaniem należności faktor może dokonać windykacji wykorzystując własne struktury lub firmy windykacyjne.

W zależności od tego, kto ponosi ryzyko niewypłacalności dłużnika, wyróżnia się dwie podstawowe formy faktoringu:

» faktoring pełny (bez regresu) - ryzyko przejmuje faktor, który egzekwuje należności w terminie ich wymagalności we własnym imieniu i na własny rachunek,
» faktoring niepełny, z prawem regresu faktora wobec faktoranta - w przypadku gdy dłużnik nie dokona zapłaty w określonym terminie, faktorant jest zobowiązany do zwrotu pobranych kwot faktorowi.

W praktyce występuje również faktoring mieszany, stanowiący połączenie faktoringu pełnego i niepełnego, wskutek czego następuje rozłożenie odpowiedzialności między faktora i faktoranta.

W Polsce, podobnie jak w większości krajów, finansowanie należności świadczą dwa rodzaje podmiotów: banki oraz firmy wyspecjalizowane w obsłudze należności (finansowanie, zarządzanie, monitorowanie, windykacja). Banki zazwyczaj zapewniają jedynie finansowanie. Podstawowymi formami wynagrodzenia dla faktora są: prowizja faktoringowa, oprocentowanie z tytułu udzielonego finansowania i ewentualnie prowizja od przejętego ryzyka.
Aby poprawnie realizować swoje zadania faktor winien dysponować odpowiednimi środkami finansowymi, profesjonalną kadrą i nowoczesnym zapleczem teleinformatycznym.

Regulacje prawne

W Polsce nie ma na razie szczegółowych uregulowań prawnych w zakresie prowadzenia usługi faktoringu. Konwencja Ottawska z 1988 r. określa warunki, jakie winien spełniać podmiot zasługujący na miano faktora. Ma to zapewnić utrzymanie najwyższych standardów obsługi oraz bezpieczeństwa rozliczeń.

W Polsce faktoring uważany jest za umowę łączącą elementy różnych umów, np. cesji wierzytelności i umowy zlecenia, jednakże nie jest tożsamy z żadną z nich. W przypadku braku usług dodatkowych nasuwają się wątpliwości, czy mamy do czynienia z umową cesji, czy faktoringu. Ma to znaczenie ze względów na odmienne skutki podatkowe obu tych umów. Konwencja Ottawska, określa zarówno pojęcie, jak i zasady funkcjonowania faktoringu. Polska nie jest stroną tej konwencji. Jednak jej regulacje są w praktyce wykorzystywane, jako wytyczne dla podmiotów faktoringowych, w tym zrzeszonych w Polskim Związku Faktorów.  Regulacje Konwencji Ottawskiej pomagają bowiem określić prawa i obowiązki stron umowy faktoringu, odróżniające tę umowę od umowy cesji.

Zgodnie z postanowieniami Konwencji Ottawskiej umowa faktoringowa zawierana jest pomiędzy faktorantem oraz faktorem. Na podstawie takiej umowy:

» faktorant przenosi na faktora własność wierzytelności wynikających z umowy dotyczącej sprzedaży towarów lub usług,
» faktor wykonuje co najmniej dwie z następujących usług:
» finansowanie dostawcy poprzez udzielanie zaliczek bądź pożyczek,
» prowadzenie rozliczeń finansowych związanych z wierzytelnościami,
» inkaso wierzytelności od dłużnika,
» przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika;
» dłużnik zostaje poinformowany o przeniesieniu własności wierzytelności.

Faktoring w prawie polskim jest zaliczany do grupy umów nienazwanych (nie jest bowiem uregulowany w ustawie). Dopuszczalność zawierania umów faktoringowych wynika z zasady swobody umów (art. 353 k.c.). Umowa faktoringu oparta jest na przelewie wierzytelności. Nie jest to jednak wyłącznie przelew wierzytelności, gdyż obok przelewu wierzytelności występują również dodatkowe obowiązki faktora, takie jak: inkaso należności, których dotyczy umowa faktoringowa, monitorowanie kondycji finansowej dłużnika, świadczenie usług w zakresie doradztwa prawnego i finansowego, administrowanie dokumentami a także w ostateczności windykacja.

Dla kogo faktoring?

Faktoring to niezwykle przydatne narzędzie dla firm, które prowadzą sprzedaż z odroczonym terminem płatności, posiadających niską płynność, brak możliwości zaciągania pożyczek lub otwierania nowych linii kredytowych. Spełnia on swoją rolę w szczególności tam, gdzie występuje długi cykl ściągania należności. Sytuacje takie mają częstokroć miejsce przy sprzedaży towarów dużym podmiotom gospodarczym.Te często wykorzystują przewagę nad producentami, wywierając presję na ustalanie odległych terminów płatności. W sytuacji dużej konkurencji drobni producenci niejednokrotnie godzą się na niekorzystne dla nich warunki sprzedaży, w tym terminy płatności.

Przed podpisaniem umowy z dostawcą (faktorantem) sprawdzana jest dokładnie sytuacja jego kontrahentów. Zadaniem faktora jest również monitorowanie sytuacji odbiorców w trakcie całego okresu umowy.
Sytuacja każdego podmiotu ulega ciągłym zmianom, co wpływa na poziom ryzyka finansowego. Właściwe zarządzanie nim wymagałoby ogromnych nakładów pracy, co wiąże się z dużymi kosztami. Aby uniknąć takich sytuacji najlepiej powierzyć część zadań w zakresie zarządzania należnościami specjalistom spoza przedsiębiorstwa.
Wyspecjalizowane firmy faktoringowe posiadają zespoły wykwalifikowanych pracowników, system organizacyjny, narzędzia i doświadczenie, co daje możliwość profesjonalnego sprawdzenia sytuacji praktycznie każdego podmiotu. Dzięki temu dostawca może skupić się na działalności podstawowej i zajmować się tym, co najlepiej umie – produkować lub świadczyć usługi.
Tu należy dodać, że w procesie przygotowawczym a także w trakcie trwania umowy weryfikowana jest również sytuacja finansowa faktoranta. Pierwszy przepływ finansowy jest kredytowaniem dostawcy. Stąd firmy faktoringowe podejmują decyzje o podjęciu współpracy w oparciu o ustalenia komitetów kredytowych analogicznie, jak ma to miejsce w bankach. Zabezpieczeniem wypłaconej faktorantowi kwoty są nabyte wierzytelności.

Korzyści płynące z faktoringu

Najważniejszą korzyścią dla przedsiębiorstwa płynącą z faktoringu jest możliwość otrzymania środków finansowych za dostarczony towar lub zrealizowane usługi bez konieczności oczekiwania do dnia płatności faktur. Dzięki temu może ono zwiększyć produkcję i obroty bez angażowania posiadanego kapitału. Daje to wzrost płynności finansowej, w szczególności wskaźnika płynności szybkiej. Poprawie ulegają też inne wskaźniki finansowe, w tym cykl obrotu należnościami. Kreuje to korzystny wizerunek przedsiębiorstwa w oczach dostawców, banków oraz udziałowców.
Stosowanie faktoringu pełnego daje zabezpieczenie przed nieotrzymaniem należności. Pozwala to uniknąć zatorów płatniczych zagrażających poważnymi problemami finansowymi, a nawet bankructwem. Nie jest wówczas wymagane tworzenie rezerw na należności trudne. Wolne środki mogą być przeznaczone na rozwój lub zwiększenie produkcji.
Faktoring to duża szansa również dla eksporterów. Tutaj oprócz szybkiego otrzymania zapłaty eksporter osiąga dodatkową, bardzo ważną, korzyść – zmniejszenie ekspozycji na ryzyko walutowe. Kursy walut w dłuższym terminie są trudno przewidywalne i mogą ulec znacznej zmianie w dłuższym terminie. Rozliczenie transakcji w kilka dni po wysłaniu towaru za granicę pozwala zapomnieć o problemach związanych z fluktuacją kursów walutowych.

Podatki

W rozumieniu prawa podatkowego faktoring jest usługą finansową świadczoną przez faktora. Taką interpretację przyjęto w oparciu o klasyfikację statystyczną. W Polsce występuje dwojakiego rodzaju opodatkowanie. Jak mówi radca prawny Andrzej Dębiec, partner kancelarii prawnej Lovells - dla faktoranta kwota, którą on otrzymuje jest przychodem podatkowym a kosztem są wydatki poniesione w związku z powstaniem tej wierzytelności, np. koszty produkcji i sprzedaży. W szczególności istotny jest przepis, który stanowi, że nie zalicza się do kosztów podatkowych strat z tytułu sprzedaży wierzytelności, chyba że uprzednio została ona zaliczona do przychodów należnych. Na przykład przy pożyczce, zwrot pożyczki nie jest przychodem podatkowym, więc strata nie może być zaliczona w koszty. Od strony faktora otrzymane dyskonto jest przychodem z chwilą, kiedy nabyta wierzytelność jest wyegzekwowana lub sprzedana. Usługi finansowe w Polsce są zwolnione z podatku VAT.  Jednak pomimo, że faktoring jest usługą finansową, to zwolnienie z podatku od towarów i usług nie dotyczy faktoringu. Tak jest również w innych krajach.

Faktoring a kredyt bankowy

---

Dodaj do: