Innymi słowy, gorszy pieniądz wypiera lepszy z
obiegu, natomiast lepszy wypiera gorszy w oszczędnościach. Z
takim samym zjawiskiem mamy do czynienia w przypadku pieniędzy papierowych,
stanowiących pieniądz gorszy oraz złota uosabiającego pieniądz lepszy. Tak było
przed wiekami, tak jest obecnie. Historia złota jest niezwykle bogata i
nierozerwalnie związana z historią narodów, które wybierają między lepszym i
gorszym pieniądzem, kreując jego ceny.
W niniejszym opracowaniu przedstawię, jak zmieniały się ceny złota w obliczu
wydarzeń historycznych i ekonomicznych. Okres, w jakim będziemy się poruszać to
„nowa era złota”, jaka rozpoczęła się z początkiem demontażu układu z Bretton
Woods i trwa po dzień dzisiejszy. Przygotowując niniejsze opracowanie
korzystałem z materiałow i danych World Gold Council, Global Insight, US Bureau
of the Census, Stooq.com.
Lata 1971 - 1973
Rok 1971 – średnioroczna cena złota 40,81
USD/oz
Na początku roku średnia cena rynkowa złota wyniosła
około 38 USD za uncję, kolejne miesiące przyniosły niewielkie wzrosty cen. W
dniu 5 maja banki centralne RFN, Szwajcarii, Belgii i Holandii postanowiły, że
nie będą dłużej kupować dolarów podczas porannych interwencji. W odpowiedzi cena
złota wzrosła z 39,65 do 40,30 USD za uncję.
15 sierpnia prezydent Nixon jako
element pakietu stymulującego amerykańską gospodarkę, mając przy tym na celu
wzmocnienie dolara, zawiesił oficjalnie wymianę dolara na złoto po 35 USD za
uncję.
W dniach 17-18 grudnia ministrowie finansów państw G10 uzgodnili nowe
parytety dla swych walut (Smithsonian Agreement). Przedstawiciel Stanów
Zjednoczonych zobowiązał się zwrócić do Kongresu aby ten zaakceptował wzrost
oficjalnej ceny złota z 35 do 38 dolarów za uncję. W grudniu 1971 r. średnia
cena złota wyniosła 43,48 USD.
Rok 1972 - średnioroczna cena
złota 58,22 USD/oz
Ceny złota dalej wzrastają, w kwietniu
sięgają poziomu 50 USD. W maju Związek Radziecki i Republika Południowej Afryki
czasowo wstrzymują sprzedaż złota, kierując część produkcji do swoich
oficjalnych rezerw. Zahamowanie podaży powoduje ożywienie rynku spekulacyjnego.
Ceny złota gwałtownie rosną z 50 do 57 USD za uncję w połowie maja. Na początku
sierpnia cena złota osiągnęła szczyt 69,30 USD, co było reakcją na informację,
że kilka krajów Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej zamierza stosować cenę
wyższą, niż oficjalna przy wycenie swoich rezerw.
W następnych miesiącach
mieliśmy do czynienia z korektą na rynku złota, która sprowadziła je do poziomu
bliskiego 65 USD za uncję. Jednak była to cena o 48 proc. wyższa, niż na
początku roku, co świadczy, że był to dobry rok dla
złota.
Rok 1973 - średnioroczna cena złota 97,80
USD/oz
W styczniu na rynku złota utrzymuje się duża
zmienność – ceny oscylują w zakresie 64 – 127 USD. Już wiadomo, że Stany
Zjednoczone mają problemy gospodarcze. W następnym miesiącu komunikują o
olbrzymim deficycie handlowym, co intensyfikuje rynek spekulacyjny. Cena złota
osiąga poziom 70 dolarów w pierwszej dekadzie lutego. Kilka dni później, 13
lutego USA ogłaszają plan dewaluacji dolara o 10 proc. Złoto miałoby oficjalnie
kosztować 42,22 USD. Na rynku cena złota skacze do 92 USD w dniu 23 lutego. W
pierwszej połowie marca większość banków centralnych wstrzymuje handel walutowy
według sztywnego parytetu i wprowadza płynne kursy. Brak zaufania do płynnych
kursów stymuluje popyt na złoto. Zaczyna rosnąć również inflacja w Stanach
Zjednoczonych, która na koniec roku była blisko 9 proc. Jak wiadomo, jest ona
czynnikiem pobudzającym ceny złota.
W pierwszych dniach czerwca cena złota
osiąga rekordowy poziom 127 USD, co jest również wynikiem liberalizacji rynku
złota w Japonii oraz spadku wartości dolara.
W sierpniu Stany Zjednoczone i
RFN mówią o możliwości wprowadzenia sprzedaży złota monetarnego na wolnym
rynku. To spowodowało korektę cen ze 117 USD do poziomu 94 USD w połowie
miesiąca.
We wrześniu Kongres USA znosi zakaz posiadania złota przez
obywateli, złoto lekko podrożało - na początku października jego cena wynosiła
około 100 USD. W dniu 6 października, podczas żydowskiego Święta Pojednania (Yom
Kippur), Egipt i Syria dokonują niespodziewanie ataku wojskowego na Izrael.
Kilka dni później Organizacja Arabskich Krajów Eksportujących Ropę Naftową, ang.
Organization of Arab Petroleum Exporting Countries (OAPEC ) zakomunikowała, że
nie będzie sprzedawać ropy naftowej do krajów popierających Izrael, co
spowodowało skok cen tego surowca do 12 USD za baryłkę. Cena złota wzrosła
niewiele, do 103 USD za uncję, lecz pod koniec miesiąca powróciła do 100
USD.
W listopadzie podwójny rynek złota został formalnie zaniechany przez
jego siedmiu uczestników: Wielką Brytanię, RFN, Szwajcarię, Holandię, Belgię,
Włochy, Stany Zjednoczone. Był to kolejny krok w kierunku rozwoju wolnego rynku
złota.